પીએમ કિસાનનો 22 મો હપ્તો: ખેડૂતો રાહ જોઈ રહ્યા, શું હવે હોળી પછી જ આવશે પૈસા?

દેશના કરોડો ખેડૂતો આજે એક જ પ્રશ્ન પૂછે છે — PM Kisan ની 22મી કિસ્ત ક્યારે આવશે? અત્યાર સુધી યોજના હેઠળ 21 કિસ્ત ખેડૂતોના ખાતામાં પહોંચી ચૂકી છે, પરંતુ ફેબ્રુઆરી 2026માં અપેક્ષા હોવા છતાં રકમ જમા ન થતા ખેડૂતોમાં થોડી ચિંતા વધી છે. Kisan 22th Installment Date

અગાઉ એવી ચર્ચા હતી કે હોળી પહેલાં જ ખેડૂતોના ખાતામાં પૈસા આવી જશે. પરંતુ હવે હોળીને માત્ર થોડા દિવસ બાકી છે અને હજુ સુધી કિસ્ત ન આવતા ઘણા ખેડૂતો વિચારી રહ્યા છે કે શું હવે ચુકવણી હોળી પછી જ થશે?

PM Kisan યોજનાને 7 વર્ષ પૂર્ણ

પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ યોજના 24 ફેબ્રુઆરી 2019ના રોજ શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ યોજના હવે સત્તાવાર રીતે સાત વર્ષ પૂર્ણ કરી ચૂકી છે. શરૂઆતથી લઈને અત્યાર સુધી સરકાર ખેડૂતોને નિયમિત આર્થિક સહાય પહોંચાડતી રહી છે.

હાલ સુધી કુલ 21 કિસ્ત જારી થઈ ચૂકી છે અને હવે અંદાજે 9 કરોડ જેટલા ખેડૂતો 22મી કિસ્તની રાહ જોઈ રહ્યા છે. છેલ્લી, એટલે કે 21મી કિસ્ત નવેમ્બર 2025માં ખેડૂતોના ખાતામાં ટ્રાન્સફર થઈ હતી. સામાન્ય રીતે ચાર મહિનાના અંતરે કિસ્ત આવે છે, તેથી ફેબ્રુઆરી-માર્ચ 2026 દરમિયાન નવી કિસ્તની અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી હતી.

22મી કિસ્તમાં વિલંબ કેમ?

આ વખતે થોડી મોડું થવાનું મુખ્ય કારણ ફાર્મર આઈડીને ફરજિયાત બનાવવું માનવામાં આવી રહ્યું છે. સરકારે હવે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે PM Kisan સહિત અન્ય કૃષિ યોજનાઓનો લાભ લેવા માટે ખેડૂત ઓળખપત્ર એટલે કે Farmer ID હોવી જરૂરી બનશે.

સરકારનું કહેવું છે કે આ પગલું એ માટે લેવામાં આવ્યું છે જેથી ખરેખર પાત્ર ખેડૂતો સુધી જ યોજનાનો લાભ પહોંચે અને ખોટા લાભાર્થીઓ બહાર થઈ જાય.

કેમ્પ ચાલી રહ્યા છે, છતાં પ્રક્રિયા અધૂરી

Farmer ID બનાવવા માટે બ્લોક, તાલુકા, પંચાયત અને જિલ્લા સ્તરે ખાસ કેમ્પો યોજાઈ રહ્યા છે. છતાં મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતોની પ્રક્રિયા હજુ પૂર્ણ થઈ નથી.

ઘણા ખેડૂતોએ હજી સુધી અરજી કરી નથી અથવા પ્રક્રિયા અધૂરી રાખી છે. અંતિમ તારીખ જાહેર ન થતાં કેટલાક લોકો આ કામને ગંભીરતાથી લઈ રહ્યા નથી. સરકાર તરફથી સંકેત મળ્યો છે કે જેમની Farmer ID પૂર્ણ નહીં હોય, તેમની કિસ્ત જારી થવામાં મોડું થઈ શકે છે.

ગેરરીતિ સામે કડક કાર્યવાહી

વિલંબનું બીજું મોટું કારણ યોજનામાં ચાલી રહેલી ચકાસણી છે. સરકારને માહિતી મળી હતી કે કેટલાક અપાત્ર લોકો પણ PM Kisanનો લાભ લઈ રહ્યા હતા. કેટલીક જગ્યાએ એક જ જમીનના આધારે એકથી વધુ લોકોએ કિસ્ત મેળવી હતી.

હવે આવી ગેરરીતિઓ પર સરકાર કડક તપાસ કરી રહી છે અને અપાત્ર લાભાર્થીઓને યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવી રહ્યા છે. આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી કેટલાક ખાતાઓમાં કિસ્ત અટકાવી રાખવામાં આવી છે.

અનેક રાજ્યોમાં લાખો ખેડૂતોની કિસ્ત અટકાઈ

તપાસ દરમિયાન ઘણા રાજ્યોમાં મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતોની કિસ્ત તાત્કાલિક રીતે રોકવામાં આવી છે. ઉદાહરણ તરીકે, ઉત્તર પ્રદેશમાં જ લગભગ 19 લાખ ખેડૂતોની 22મી કિસ્ત પર રોક લગાવવામાં આવી હોવાનું કહેવાય છે.

સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ એક જ છે — લાભ માત્ર સાચા અને પાત્ર ખેડૂતો સુધી પહોંચે.

અધૂરી e-KYC પણ બની રહી છે અટક

Farmer ID સિવાય e-KYC અધૂરી હોવી પણ મોટું કારણ છે. ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં ઘણા ખેડૂતોએ હજુ સુધી e-KYC પૂર્ણ કરી નથી. મોટાભાગના ખેડૂત CSC સેન્ટર પર નિર્ભર છે, જ્યાં ભારે ભીડને કારણે પ્રક્રિયા ધીમી ચાલી રહી છે.

જ્યારે સુધી e-KYC પૂર્ણ નહીં થાય, ત્યાં સુધી કિસ્ત જારી થવામાં મુશ્કેલી આવી શકે છે.

કેટલાક ખેડૂતોની કિસ્ત આ વખતે અટકી શકે

સરકાર દ્વારા ચાલી રહેલી ચકાસણીને કારણે શક્ય છે કે કેટલાક ખેડૂતોની 22મી કિસ્ત આ વખતે ન આવે. પરંતુ અહીં ગભરાવાની જરૂર નથી.

સંભવના એવી છે કે જેમની કિસ્ત આ વખતે અટકશે, તેમને આગામી 23મી કિસ્ત સાથે એકમુશ્ત રકમ મળી શકે છે — જો તેમની તમામ પ્રક્રિયા પૂર્ણ હશે.

તો 22મી કિસ્ત ક્યારે આવી શકે?

હાલની સ્થિતિ જોતા અંદાજ લગાવવામાં આવી રહ્યો છે કે જરૂરી ચકાસણી અને દસ્તાવેજ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી જ કિસ્ત જારી થશે. જો પ્રક્રિયા ઝડપથી પૂર્ણ થાય, તો હોળી પછીના સમયગાળામાં ખેડૂતોના ખાતામાં રકમ આવવાની શક્યતા છે.